ویژگیهای طبیعی

كوهها و ارتفاعات

در منطقه مریوان كلاً 4 تیپ عمده و 8 ناحیه اراضی تشخیص داده شده است. اراضی متقارن از نوع كوهستانی یا دشت می‌باشد. كوههای این منطقه غالباً دو نوع می‌باشند.

  • كوههای مرتفع سنگی با انتهای تیز متشكل از سنگ‌های آهكی كه بایر و فاقد پوشش خاك و گیاه می‌باشد.
  • كوههای جنگلی نسبتاً مرتفع با برآمدگی سنگی متشكل از سنگ‌های آهكی كه بیشتر ارتفاعات مریوان از شمال تا جنوب از این نوع می‌باشند.
  • مشهورترین كوههای مریوان عبارتند از: پیازه، چل چشمه، قلعه‌برد، میراجی، گاران، ایمام، هزار مرگه، پیرالیاسی، سلطان اغزه تو، برانان و لشت شهیدان
بالا

آب و هوا

منطقه‌ی پوشیده از درخت مریوان شدیداً تحت تأثیر جریانها مدیترانه‌ای قرار دارد و به علت كوهستانی‌بودن و برخورد این جریانها ریزشهای جوی‌ زیادی ایجاد می‌شود. جریانهای آب و هوایی متأثر از اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه كه عامل عمده‌ی ریزش‌های كشور است ضمن عبور ازمنطقه و برخورد با كوههای زاگرس بخشی از رطوبت خود را به صورت باران و برف از دست می‌دهد. میزان متوسط ریزش‌های جوی 800 تا 850 میلی‌لیتر در سال گزارش شده است. بطور كلی آب و هوای مریوان سرد و كوهستانی متمایل به معتدل سرد و حتی مدیترانه‌ای است. در طول 33 سال گذشته سردترین ماه سالۀ دی و گرم‌ترین ماه تیر ماه بوده است. ریزش برف و باران در این شهرستان، باعث گردیده كه منطقه‌ یك از پرآب‌ترین مناطق غرب كشور باشد.

بالا

رودخانه

رودخانه‌های فرعی و اصلی متعددی در این منطقه وجود دارد. رودخانه‌های فرعی شهرستان مریوان در سه مسیر عمده چشمه‌ی گردلانه زریبار و دوآب جریان یافته و نهایتاً با ملحق‌شدن به همدیگر رودخانه‌ی سیروان را تشكیل می‌دهند .رودخانه‌های مهم مریوان عبارتند از:

  • رودخانه قزلچه‌سو از كوههای شمال مریوان سرچشمه گرفته و به طرف غرب جریان دارد و با اجرای پروژه بند انحرافی و احداث كانال حد روز به طول 6/5 كیلومتر قسمتی از آب آن رودخانه وارد دریاچه‌ی زریبار شده و مابقی پس از پیمودن مسافتی در حدود 15 كیلومتر به خاك عراق می‌ریزد. مساحت حوزه‌ی آن 108 كیلومتر مربع است.
  • رودخانه‌ گاران كه از كوههای سرشیو سرچشمه گرفته و در محلی به نام دوآوان در نزدیك روستای تفلی (از توابع شهرستان سروآباد) با رودخانه‌ی رزاو به هم پیوسته و به رودخانه‌ی سیروان ملحق و در نهایت به خاك عراق می‌ریزد. سر شاخه‌ی دیگر رودخانه‌ی گاران از كوههای سیاناو، زریبار و عصرآباد سرچشمه می‌گیرد.
  • رودخانه‌ كوماسی كه از كوههای سرشیو و كلاترزان سرچشمه گرفته و سپس به رودخانه‌ی سیروان پیوسته و به خاك عراق می‌ریزد.
  • رودخانه عصرآباد كه از راه‌های اطراف روستای عصرآباد سرچشمه می‌گیرد و پس از پیوستن به رودخانه سیروان به خاك عراق می‌ریزد.
  • رودخانه بایوه (بناوه‌سوته) كه از كوه‌های بایوه سرچشمه گرفته و پس از پیوستن به رودخانه زاب در شهرستان بانه به خاك عراق می‌ریزد.
  • شهرستان مریوان دارای 59 میلیون متر مكعب منابع آب زیرزمینی بوده و میزان روان آب سطحی آن در حدود 2087 میلیون متر مكعب است.
بالا

زیستگاه‌های مهم منطقه

دریاچه زریبار

این دریاچه در فاصله 2 كیلومتری شمال غربی شهر مریوان و در ارتفاع 1250 متری از سطح دریا قرار گرفته است. حجم تقریبی آب حدود 30 میلیون متر مكعب برآورد شده است. دریاچه زریبار بدلیل نیزارهای اطراف و همچنین انواع گیاهان آبزی و حاشیه‌ای از جمله بارهنگ آبی، هزارنی، نیلوفر آبی، نی، لویی، جگن، بزواش، نعناع و گندمیان زیستگاه مناسبی برای انواع جانداران از جمله ماهیان، پرندگان و پستانداران می‌باشد. پرندگان مانند: اردك سرسبز، خوتكا، چنگر، گیلار، پرستوی دریایی و انواع كشیم از بومیان دریاچه زریبار می‌باشد. گونه‌هایی از كشیم، گیلار، اردك سرسبز، انواع حواصیل، كاكایی و پرستوی دریاچه‌ای را می‌توان در تمام فصول سال مشاهده نمود. همچنین گونه‌های بومی از قبیل سیاه ماهی خالدار، سیاه ماهی معمولی، عروس ماهی، مارماهی و گونه‌های رها شده شامل كپور معمولی، كپور آینه‌ای، فیتوفاك، آمور سفید، كپور سرگنده می‌باشد بر اساس تحقیقات بعمل آمده 5 گونه پلانكتون گیاهی و 17 گونه پلانكتون جانوری در دریاچه شناسایی گردیده است. پستاندارانی كه در محدود دریاچه زریبار زندگی می‌كنند شامل: سگ آبی، روباه، گرگ، خوك وحشی، خرگوش و نوعی گربه وحشی می‌باشد

زیستگاه قلعه‌برد

در 15 كیلومتری شرق مریوان قرار گرفته كه محصور به روستاهای دری، نشكاش، كله یونجه، برده سفید، گلان، بلچه سور، انجمنه، چور و ننه بوده و از طریق روستاهای مذكور می‌توان به آن وارد شد. وجود صخره‌های بزرگ، و سنگلاخی بودن منطقه و پوشش‌های گیاهی بسیار متنوع از جمله درختچه‌های گلابی وحشی، ون، بلوط، بنه، بادام كوهی و زالزالك و آلبالوی وحشی پناهگاه خوبی برای حیوانات بزرگ جثه فراهم كرده است. كه وجود خرس قهوه‌ای وحشی از گونه‌های برجسته منطقه می‌باشد كه در سال‌های اخیر به علت حفاظت و همچنین شرایط زیستگاهی مناسب به سرعت رشد كرده و اكنون جمعیت آنها به 85 قلاده رسیده است.

وجود چشمه‌های عظیم و آب فراوان و باغ‌های گردو و انگور هم در افزایش جمعیت این گونه نقش عمده‌ای دارند. از دیگر جانوران آن منطقه می‌توان به خرگوش، سنجاب، رودك، و تشی اشاره نمود.

این زیستگاه در فصول مختلف سال به علت زیبایی و تنوع و همچنین گونه‌های گیاهان خوراكی و دارویی بی‌نظیر و وجود چشم‌اندازهای زیبا و پرندگان قابل شكار نظر علاقمندان به طبیعت، گردشگران، شكارچیان و اقشار مختلف مردم را به خود جلب كرده است. همچنین چشمه‌های آب جاری در دامنه‌های این زیستگاه بهترین منبع تأمین كننده آب رودخانه گردلان می‌باشند.

بالا

پوشش گیاهی و جنگل‌ها

تنوع گیاهی و پوشش جنگلی یكی از جاذبه‌ها و ویژگی‌های بارز شهرستان است. سطح جنگلی این شهرستان 94335 هكتار، مراتع 137112 و زمین‌های كشاورزی 48087 هكتار می‌باشد. جنگل‌های مریوان از نظر جنگل شناسی جزء تیپ مدیترانه‌ای و مناطق نیمه مرطوب بوده و دانه‌دار و شاخه‌زا هستند. بلوط 83 درصد پسته وحشی (بنه) 7 درصد گلابی وحشی 4 درصد، افرا 3 درصد و سایر گونه‌ها حدود 3 درصد جنگل‌های شهرستان را شامل می‌شوند. در حال حاضر از میوه و سایر محصولات فرعی (شیره سقز، گز علفی، مازوج و غیره ...) بهره‌برداری می‌گردد.

مریوان از نظر مراتع نیز غنی است. ظرفیت مجاز مراتع شهرستان 258572 واحد دامی بوده و با احتساب دام موجود 103006 واحد دامی بعنوان مازاد بر ظرفیت در شهرستان تعلیف می‌شوند

بالا